財務系統、發票、收據常需要把阿拉伯數字金額轉成中文大寫,例如 12.22 要變成「壹拾貳元貳角貳分」。這個轉換看似簡單,其實暗藏不少規則:零的連續省略、萬與億的單元遞補、整數與小數的處理,以及「整」字的補足。
先看基本用法與輸出:
/* 小寫轉大寫 */ var xcc = "12.22"; document.write(xcc + "=>" + formatRMB(xcc) + "<br/>"); /* 大寫轉小寫 */ var rrrr = "壹拾貳元貳角貳分"; document.write(rrrr + "=>" + parseRMB(rrrr));
輸出結果:
12.22=>壹拾貳元貳角貳分 壹拾貳元貳角貳分=>12.22
以下是一個完整實作,先建立數字與中文數字的雙向對照表,再分別處理整數與小數部分:
var c = "零壹貳三肆伍陸柒捌玖".split("");
var _c = {}; // 反向對照:中文 -> 數字
for (var i = 0; i < c.length; i++) _c[c[i]] = i;
var d = "元***萬***億***萬";
var e = ",拾,佰,仟".split(",");
// 處理四個數字一組(個、十、百、仟),並清理多餘的零
function unit4(arr) {
var str = "", i = 0;
while (arr.length) {
var t = arr.pop();
str = (c[t] + (t == 0 ? "" : e[i])) + str;
i++;
}
str = str.replace(/[零]{2,}/g, "零");
str = str.replace(/^[零]/, "");
str = str.replace(/[零]$/, "");
if (str.indexOf("零") == 0) str = str.substring(1);
if (str.lastIndexOf("零") == str.length - 1) str = str.substring(0, str.length - 1);
return str;
}
// 轉換整數部分:每四位切一段,接上萬、億等單元
function _formatD(a) {
var arr = a.split(""), i = 0, result = "";
while (arr.length) {
var arr1 = arr.splice(-4, 4);
var dw = d.charAt(i), unit = unit4(arr1);
if (dw == '萬' && !unit) dw = ""; // 該段為空則省略單元
result = unit + dw + result;
i += 4;
}
return result == "元" ? "" : result;
}
// 轉換小數部分
function _formatF(b) {
b = b || "";
switch (b.length) {
case 0: return "整";
case 1: return c[b] + "角";
default: return c[b.charAt(0)] + "角" + c[b.charAt(1)] + "分";
}
}
function _format(n) {
var a = ("" + n).split("."), a0 = a[0], a1 = a[1];
return _formatD(a0) + _formatF(a1);
}
// 反向:四位中文數字組轉回整數
function parse4(u4) {
var res = 0;
while (t = /([零壹貳三肆伍陸柒捌玖])([拾佰仟]?)/g.exec(u4)) {
var n = _c[t[1]], d = { "": 1, "拾": 10, "佰": 100, "仟": 1000 }[t[2]];
res += n * d;
u4 = u4.replace(t[0], "");
}
var result = ("0000" + res);
return result.substring(result.length - 4);
}
function _parseD(d) {
var arr = d.replace(/[零]/g, "").split(/[萬億]/), rs = "";
for (var i = 0; i < arr.length; i++) rs += parse4(arr[i]);
return rs.replace(/^[0]+/, "");
}
function _parseF(f) {
var t = f.replace(/[^零壹貳三肆伍陸柒捌玖]+/g, "").split(""); // 去掉單位
if (!t.length) return "";
var res = ".";
for (var i = 0; i < t.length && i < 2; i++) res += _c[t[i]];
return res;
}
function _parse(rmb) {
var a = rmb.split("元"), a1 = a[1], a0 = a[0];
if (a.length == 1) { a1 = a0; a0 = ""; }
return _parseD(a0) + _parseF(a1);
}
// 小寫轉大寫
function formatRMB(num) {
var n = Number(num);
if (!isNaN(num)) {
if (num == 0) return "零元整";
return _format(n);
}
return false;
}
// 大寫轉小寫
function parseRMB(rmb) {
if (/^[零壹貳三肆伍陸柒捌玖元萬億拾佰仟角分整]{2,}$/.test(rmb)) {
var result = _parse(rmb);
// 若無法完美還原,加上註記提醒人工確認
return rmb == this.formatRMB(result) ? result : result + "(?)";
}
return false;
}
這個版本有個不錯的設計:parseRMB 會把還原後的數字再用 formatRMB 轉回大寫,若與原始輸入不一致就補上「(?)」提示人工複核。在財務場景中,寧可標記可疑資料也不要靜默產生錯誤金額,是很值得借鏡的思維。
另外提供另一種風格的實作,用單元陣列與位數對照表來組裝:
// 人民幣金額轉大寫
function numToCny(num) {
var capUnit = ['萬','億','萬','圓',''];
var capDigit = { 2: ['角','分',''], 4: ['仟','佰','拾',''] };
var capNum = ['零','壹','貳','三','肆','伍','陸','柒','捌','玖'];
if (((num.toString()).indexOf('.') > 16) || isNaN(num)) return '';
num = (Math.round(num * 100) / 100).toString(); // 只保留兩位小數
num = ((Math.pow(10, 19 - num.length)).toString()).substring(1) + num;
var i, ret, j, nodeNum, k, subret, len, subChr, CurChr = [];
for (i = 0, ret = ''; i < 5; i++, j = i * 4 + Math.floor(i / 4)) {
nodeNum = num.substring(j, j + 4);
for (k = 0, subret = '', len = nodeNum.length; k < len; k++) {
CurChr[k % 2] = capNum[nodeNum.charAt(k)]
+ ((nodeNum.charAt(k) == 0) ? '' : capDigit[len][k]);
if (!((CurChr[0] == CurChr[1]) && (CurChr[0] == capNum[0])))
if (!((CurChr[k % 2] == capNum[0]) && (subret == '') && (ret == '')))
subret += CurChr[k % 2];
}
subChr = subret + ((subret == '') ? '' : capUnit[i]);
if (!((subChr == capNum[0]) && (ret == ''))) ret += subChr;
}
ret = (ret == '') ? capNum[0] + capUnit[3] : ret;
return ret;
}
要留意的是,這類轉換最常見的 bug 出在浮點數精度:0.1 + 0.2 這種運算結果可能帶出 long tail 的小數,因此正式使用前應先四捨五入到「分」。另外實務上也建議對輸入做範圍檢查(例如金額上限),並在 UI 上限制只能輸入數字與小數點,從源頭減少異常資料。